Cenk Başlamış (Moskova)
Rusya Eğitim Bakanlığı düşündü, taşındı ve suçluyu buldu. Evet;suçlu internet!
Kızıl Meydan
Uzmanlara göre, Rusça’nın yanlış kullanılmasının ve hızla yabancı dillerin boyunduruğuna girmesinin nedeni internet.
Bakanlığın uzmanları son yıllarda okullardaki dilbilgisi hatalarının çoğaldığını farketmiş.
Hataların ortak özelliği ya kelimelerin konuşma dilindeki gibi, örneğin “Merhaba” yerine “Meraba”yazılması ya da kısmen argo internet terimlerinin kullanılması.
İnternet aslında özgürlüğü de simgelese de Rus parlamenterler kalkık kaşlarıyla “Bu kadar da olmaz ki canım!” anlamında başlarını iki yana sallamaya başladı bile.
Aslında konu daha önce de gündeme gelmişti. Eski Kültür Bakanı Nikolay Gubenko, internette “gereksiz”argo yazışma yapanların para ya da hapisle cezalandırılmasını önermişti, ama “gerekli-gereksiz”göreli kavramlar olduğu için bir karar verilememişti. Üstelik,para cezasını kim, nasıl kesecekti?
Şimdi alınması düşünülen önlemler arasında ise, sitelerin sayısının azaltılması, forumlarda ya da sohbet odalarında gerçek isim kullanma zorunluluğu getirilmesi de var.
İnternet kullanıcısı
Bu görüşte olanlara göre, eğer kişi kimliğini gizleyemiyorsa yazdığı yazıya dikkat edecek.
Belki küfürlü, hakaret içeren yazışmalar için evet, ama eğer kişi, örneğin “privet” kelimesinin yani “selam”ın söylendiği gibi “privyet” yazıldığını sanıyorsa ne olacak?
Farklı görüşte olanlar da var ama Rusya’da değil! Yeni İzvestiya gazetesine göre bazı İngiliz dil bilimciler internette ya da kısa mesajlarda kullanılan kısaltmaların aslında İngiliz dilini ileriye taşıdığını düşünüyor ve kelimelerin doğru yazılması inadından vazgeçilebileceğini söylüyor.
Aslında kısaltmalar, işaretler, gülen ya da ağlayan yüzler internetle haşır neşir olanların ya da en azından cep telefonundan mesaj atanların hayatının parçası olmuş durumda.
Moscow Times gazetesine göre, 30 Nisan’da Novosibirsk kentinde içki içtikten sonra direksiyona geçen 22 yaşındaki kadın bir polise çarparak ölümüne yol açtı.
Kadının ilk işi erkek arkadaşına şu mesajı atmak oldu: Hayatım, bir polisi öldürdüm. Çok üzgünüm. Ne yapmam lazım?
İlginç olan kadının böyle bir anda telefona sarılmak yerine herhalde alışkanlıktan mesaj yazması, dahası “Çok üzgünüm” ifadesinin arkasına internetteki üzgün işaretini eklemesiydi.
Aşırı bir örnek de kabul edilebilir, iletişim çağının insanları nasıl etkilediğinin kanıtı da.
Ama sonuç olarak interneti, internette kullanılan dili denetim altına alarak Rusça’yı korumaya çalışan yetkililer, nasıl derler, yanlış sularda balık avlıyor. Aslında suçlu internet değil. Suçlu kapitalizm!
Bu bir eleştiriden çok tespit.
Sovyet döneminde Moskova’ya gelenler bilir. O zamanlar reklam diye bir kavram yoktu. Ne süslü vitrinler, ne yanıp sönen ışıklar, ne de sokak posterleri. Kapkara bir perdeyle örtülü vitrinin hangi malı satan mağaza olduğunu anlamak Rusça bilmeyenler için olanaksızdı. Zaten mağazalarda pek mal olmadığı için reklam yapmanın da anlamı yoktu.
Duvarlar kalkınca önce yabancı filmler geldi. Çeviri kokan, “Heeey! Kendine iyi bak adamım” türü dublajlı filmler. Ardından reklamlar başladı. Dev bir pazara giren yabancılar reklam sloganlarını da getirdi.
Alışveriş
Böylece Rus halkı,örneğin belirli bir marka sabunu kullanmanın sonsuz güzellik getirdiğini, ünlü bir televizyon markasının doğa ötesi renklerle tanıştırdığını, kredi kartı kullanınca düşlerine kavuşacağını, hamburger yediği zaman beyninin mutluluk hormonu salgılayacağını başka dillerden çevrilen büyülü reklam sloganları eşliğinde”keşfetti”.
Aslında Rusça karşılığı olmayan sloganlar başta garipsense, hatta komik bulunsa da kısa sürede hayatın, gündelik konuşmaların, esprilerin parçası haline geldi.
Kamuoyunu yönlendiren televizyonlarla gazeteler de, kimi yabancı terimleri bazen karşılığı olmadığı için bazen de dikkat çekmek için aynen Rusça’ya taşıdı.
Radyo kelimesinin aynı şekilde kullanılması belki anlaşılabilir bir durum ama devlet başkanının İngilizce’den bozma “prezident” olmasına ne demeli?
Batı’ya ve değerlerine her zaman kuşkuyla bakan Rusların yabancı dilin etkilerine bu kadar kolay kapılması ilginç bir durum.
Aslında “suçlu kapitalizm” tespiti biraz yüzeysel kalıyor. Rusya dış dünyayla kucaklaştıktan hemen sonra o çok önem verdiği dili değişmeye başladı.
Bunun “değişim”mi yoksa “bozulma”mı, yani hayır mı, şer mi olduğu bakış açısına bağlı.
Kimi çıkıp, “İyi ki Puşkin bu günleri görmedi” diyebilir, kimisi de “Amaaan canım boşver. Nasıl olsa yiyos, içiyos, gülüyos, eğleniyos”.
http://www.bbc.co.uk/turkish/news/story/2009/05/090515_fooc_russia.shtml